Temel Bilim ve Genel Kültür

-A +A

Temel bilim geçmişten günümüze gelişmiş toplumların genel kültürünün bir parçası olmuştur. Bütün medeniyetlerin güzel sanatları, tarihi ve edebiyatı, sosyal ve beşeri bilimi olduğu gibi temel bilimi de olmuştur.


Temel bilim bilgi sever ve bilim dostu toplumlar için daima önemli olmuştur.


Günümüzde insanlığın genel kültürü yaşadığımız güneş sisteminin özellikleri, yıldızlar ve gökadaların oluşumu, kuantum yapıtaşları, yaşamın moleküler temelleri vb. önemli bilgilerle sürekli zenginleşmektedir. Bunun yanı sıra büyük yatırımlar gerektiren uluslararası araştırma projeleri geliştirilmektedir: Büyük parçacık hızlandırıcıları ve radyo teleskoplar ağı, Hubble ve Planck istasyonlarının benzeri uzay araştırma istasyonları, gravitasyonel dalga gözlemevleri gibi projeler en dikkat çekici örneklerdendir. Ayrıca Mars’a ve diğer gezegenlere çeşitli uydular gönderiliyor,  “Büyük Patlama” ve kozmik enflasyon teorileri geliştiriliyor, evrenin geçmişini, bugününü ve geleceğini anlama çabaları her geçen gün artarak devam ediyor.

  • Peki, bütün bunlar neden yapılıyor? 
     
  • Neden İngiltere’nin Cambridge Üniversitesi’nde “Kozmoloji Merkezi”, ABD’nin Harvard Üniversitesi’nde “Kara Delik İnsiyatifi: Araştırma Merkezi” kuruluyor?
     
  • Neden Japonya’nın Tokyo Üniversitesi’nde “Evrenin Fiziği ve Matematiği”  araştırma enstitüsü kuruluyor?
     
  • Avrupa’da CERN varken neden Almanya’da yeni dev bir uluslararası “Anti-Proton ve İyon Araştırmaları Tesisi” kuruluyor?

Bu soruların cevabı aslında oldukça basittir. Uygarlıkların gelişme süreci devam etmektedir.  Büyük devletlerin ve bilinçli toplumların bu süreçte sorumlulukları vardır. 


Temel bilimin uygarlığın gelişme sürecinde tartışılmaz bir yeri vardır.  


Ünlü parçacık hızlandırıcısı laboratuvarı Fermilab’ın kurucu müdürü Robert Wilson yıllar önce ABD Kongresi’nde karşılaştığı Fermilab projesinin ülke güvenliğine nasıl bir katkısı olacaktır?” sorusuna cevap olarak şöyle diyor:

“Bu projenin bizlerin birbirimize olan saygımızla, insan onuruyla, kültür sevgimizle ilgisi vardır. Bunun bizlerin ne kadar iyi ressam, heykeltıraş, ne kadar büyük şair olmamızla ilgisi vardır. Bütün bunları söylerken ülkemizde gerçekten hayranlık duyduğumuz ve bizlerde yurtseverlik duygusu uyandıran her şeyi kastediyorum. Bu projenin ülke savunması ile doğrudan bir ilgisi yoktur fakat bir ülkenin savunmaya değer olması ile ilgisi vardır.”

Wilson’nun bu cevabı temel bilimin genel kültüre katkısını anlamak açısından oldukça dikkat çekicidir.